Новите насоки беа претставени на 3 ноември 2026 година, на Европскиот форум за цивилна заштита, од страна на еврокомесарката за еднаквост, подготвеност и управување со кризи, Хаџа Лахбиб.
Целта е граѓаните подобро да се подготват за различни непредвидени ситуации, како природни катастрофи, поплави, пожари, прекини во снабдувањето со електрична енергија и вода, сајбернапади или други сериозни нарушувања на секојдневниот живот.
Зошто токму 72 часа?
Првите три дена по голема несреќа или криза често се најважни за безбедноста на населението.
Во такви ситуации, службите за итна помош може да бидат преоптоварени, патиштата непроодни, а снабдувањето со основни производи привремено прекинато.
Затоа, европските институции сметаат дека секое домаќинство треба да размисли како би функционирало најмалку три дена без редовен пристап до продавници, струја или вода.
Ова не значи дека се очекува непосредна катастрофа, туку дека навремената подготовка може значително да ги намали последиците од непредвидени настани.
Што треба да содржи торбата за итни случаи?
Според принципите на европските препораки и практичните насоки за цивилна заштита, домаќинствата треба да обезбедат неколку основни категории производи.
Вода за пиење: Доволни резерви за сите членови на семејството за најмалку три дена. Количината треба да се приспособи според бројот на лица, возраста, здравствените потреби и временските услови.
Храна што не бара готвење: Конзервирани производи, суви намирници, енергетски плочки, јаткасти плодови и друга храна што може подолго да се чува без фрижидер.
Лекови и прва помош: Редовна терапија, основен прибор за прва помош, средства за дезинфекција и неопходни медицински помагала.
Батериска ламба и резервни батерии: Во случај на прекин на електричната енергија, осветлувањето може да биде од голема важност.
Преносливо радио: Радио што работи на батерии или со рачно полнење може да помогне граѓаните да добиваат информации и кога нема интернет или мобилна мрежа.
Наполнета надворешна батерија: Преносен полнач за мобилен телефон, кој може да биде особено корисен при подолги прекини на струја.
Лични документи и готовина: Копии од важни документи, контакти за итни случаи и помала сума готовина, бидејќи електронските плаќања можеби нема да функционираат.
Облека и средства за хигиена: Резервна облека, топла облека или ќебе, влажни марамчиња и основни хигиенски производи.
За семејствата со мали деца, постари лица, лица со попреченост или домашни миленици, потребно е да се предвидат и дополнителни специфични потреби.
Важно е да се направи разлика меѓу резервите што се чуваат дома и торбата за итна евакуација, која треба да биде лесна и практична за носење.
Европа сака граѓаните да бидат подготвени, а не исплашени
Новите насоки се дел од пошироката Стратегија на Европската Унија за подготвеност, претставена во март 2025 година.
Таа предвидува подобра координација меѓу институциите, зајакнување на резервите од критични производи, подобра заштита на инфраструктурата и поголема информираност на населението.
Покрај препораките за резерви од 72 часа, новите документи опфаќаат и едукација за постапување при кризи, подобра комуникација со граѓаните и мерки што ќе им овозможат на лицата со попреченост соодветна поддршка во итни ситуации.
Европската комисија нагласува дека станува збор за необврзувачки насоки, чија цел е да се изгради култура на подготвеност.
Ден на подготвеност во Европската Унија
Како дел од новите активности, Европската комисија најави и воспоставување годишен Европски ден на подготвеност.
Првото одбележување е планирано за октомври 2027 година.
Идејата е преку информативни кампањи, едукација и практични активности граѓаните да научат како правилно да реагираат во различни кризни ситуации.
Подготовката не значи паника
Иако препораките доаѓаат во време на зголемени геополитички тензии и безбедносни предизвици, нивната примена е многу поширока.
Резервите од вода, храна и основни производи можат да бидат корисни и при земјотреси, поплави, пожари, снежни невремиња или долготрајни прекини во снабдувањето со струја.
Пораката на европските институции е дека секое домаќинство треба да има основен план за непредвидени ситуации, бидејќи неколку едноставни подготовки направени навреме можат да бидат од голема помош кога нормалното функционирање на секојдневието ќе биде нарушено.