Најголемо годишно поскапување е забележано во Португалија, каде цените на домовите пораснале за дури 16,5 проценти. Веднаш зад неа е Бугарија со раст од 15,5 проценти.
Двоцифрени стапки се регистрирани и во низа други европски земји. Во Литванија недвижностите поскапеле за 14,3 проценти, во Словачка за 13,6, а во Хрватска за 12,7 проценти. Шпанија и Романија бележат раст од по 12,1 процент, Латвија од 11,4, а Унгарија од 10,2 проценти.
Блиску до двоцифрен раст се и Данска со 9,4 проценти, Словенија со 9,1 и Чешка со 8,6 проценти, покажуваат податоците што ги пренесува „Еуроњуз“.
Зошто Португалија е на врвот?
Експертот за недвижности Мик Калмет од Global Property Guide посочува дека португалскиот пазар се соочува со силен дисбаланс меѓу понудата и побарувачката.
Тоа е особено изразено во Лисабон, Порто и популарните крајбрежни региони. Новата градба е ограничена, додека интересот за недвижности останува висок и кај домашните и кај странските купувачи.
Дополнителен притисок создаваат странските инвестиции, туристичката побарувачка и долготрајниот недостиг на станбен простор.
Во Бугарија причините се нешто поинакви. Растот на приходите и платите, релативно достапните станбени кредити и големиот интерес за недвижностите како форма на инвестиција се меѓу факторите што го поттикнуваат поскапувањето.
Хрватска и Шпанија со раст над 12 проценти
Високите цени не се ограничени само на Португалија и Бугарија. Хрватска бележи годишно поскапување од 12,7 проценти, додека во Шпанија растот достигнал 12,1 процент.
Шпанија особено се издвојува меѓу најголемите економии во Европската Унија.
За споредба, во Италија цените се зголемиле за четири проценти, а во Германија за само 0,6 проценти. Франција, пак, е една од ретките земји во кои недвижностите поевтиниле.
Во некои земји становите сепак поевтинуваат
На другиот крај од европскиот пазар се Финска, Луксембург и Франција.
Најголем номинален пад меѓу нив е забележан во Финска, каде домовите поевтиниле за 2,7 проценти. Во Луксембург падот изнесува 2,2 проценти, а во Франција 0,8 проценти.
Според Калмет, на финскиот пазар влијаат слабата економска активност, пониската доверба на потрошувачите и последиците од претходниот период на високи каматни стапки.
Во Франција, пак, побарувачката е послаба, хипотекарното финансирање останува скапо, а економската неизвесност придонесува дел од потенцијалните купувачи да ја одложат одлуката за купување недвижност.
Германија со раст од само 0,6 проценти
Особено се издвојува Германија, најголемата економија во ЕУ, каде номиналниот годишен раст на цените изнесувал само 0,6 проценти.
Кога од растот на цените на недвижностите ќе се исклучи ефектот на инфлацијата, разликите меѓу земјите стануваат уште поизразени.
На ниво на ЕУ, реалниот раст на цените на домовите изнесувал 1,5 проценти. Во Португалија, каде инфлацијата била 3,6 проценти, реалното поскапување достигнало дури 12,1 процент.
Реален раст над седум проценти е забележан и во Словачка, Бугарија, Литванија, Шпанија, Латвија, Данска, Унгарија и Хрватска.
Од друга страна, реалните цени се намалиле во шест земји. Најголем пад е забележан во Луксембург – 6,4 проценти, потоа во Франција со 3,2 проценти и Германија со два проценти.
Зошто цените толку се разликуваат низ Европа?
Експертите нагласуваат дека пазарите на недвижности во голема мера зависат од локалните услови, па движењата можат значително да се разликуваат дури и меѓу соседни земји.
Меѓу најважните фактори се достапноста на станови, растот на приходите на домаќинствата и условите под кои граѓаните можат да добијат станбен кредит.
Во многу европски земји новата градба не успева да ја следи побарувачката. Ограничената понуда во комбинација со висок интерес за недвижности продолжува да ги турка цените нагоре, а купувањето сопствен дом станува сè поголем финансиски предизвик за просечните домаќинства.