На хрватскиот брег деновиве има голема раздвиженост – плажите се полни, рестораните имаат гости, а на сообраќајниците се создаваат колони. Само во Истра, во средината на август, престојуваат околу 250.000 туристи.
И покрај тоа, дел од приватните изнајмувачи сè уште имаат слободни термини во своите апартмани и куќи за одмор.
Туристите не се откажале од патувањата, туку сè почесто намерно ја одложуваат резервацијата. Наместо сместување да бараат неколку месеци однапред, тие чекаат до последните денови пред патувањето, надевајќи се дека ќе најдат пониска цена.
Логиката е едноставна: за сопственикот празниот апартман претставува изгубен приход. Доколку ноќевањето чини 100 евра, а терминот остане слободен, на сопственикот може да му биде поисплатливо да ја намали цената на 70 или 80 евра и сепак да добие гостин, наместо апартманот воопшто да не биде изнајмен.
Претседателката на Здружението за семејно сместување во Истра, Лорена Џон, посочува дека гостите годинава многу почесто резервираат само неколку дена пред пристигнувањето. Тоа ги принудува изнајмувачите да се приспособат на новото однесување на туристите.
Дополнителна предност за гостите е големата понуда на приватно сместување. Кога во една дестинација има голем број слободни апартмани на платформите за резервации, туристите можат да ги споредуваат цените и условите и да почекаат да видат дали ќе се појави подобра понуда.
Од 20 проценти резервации во последен момент до дури 80 проценти
Промената во однесувањето на туристите се гледа и во податоците и проценките од туристичкиот сектор.
Борис Жгомба, претседател на Здружението на туристички агенции при Хрватската стопанска комора, наведува дека порано околу 20 проценти од капацитетите се продавале во последен момент.
Оваа година, според неговата оценка, ситуацијата е речиси спротивна: дури 80 проценти од непродадените капацитети се обидуваат да најдат гости непосредно пред пристигнувањето.
За туристите ова може да значи можност за поволно сместување, но за сопствениците носи поголема неизвесност.
Наместо однапред да знаат како ќе им бидат пополнети јули и август, изнајмувачите сега мораат постојано да ги следат резервациите, цените и понудата на конкуренцијата. Некои влегуваат во неделата со празни апартмани и дури неколку дена подоцна дознаваат дали ќе успеат да ги изнајмат.
Промената е особено забележлива кај куќите за одмор. Овие објекти традиционално се резервирале многу порано – често шест месеци или дури една година однапред. Сега и кај нив се менува навиката, па резервација направена само еден месец пред пристигнувањето може да се смета за „last minute“.
Зошто туристите намерно чекаат?
Причината е во математиката на понудата и побарувачката.
Кога туристот резервира во февруари, сопственикот има уште неколку месеци да го пополни терминот доколку резервацијата се откаже. Но ако апартманот е празен само три дена пред пристигнувањето, секој дополнителен ден без гостин значи приход што сопственикот повеќе не може да го надомести.
Поради тоа, дел од изнајмувачите во последен момент се подготвени да ги намалат цените, да дозволат пократок престој или да понудат подобри услови за да привлечат гости.
Сепак, стратегијата „чекај до последен момент“ не е без ризик. Туристите можат да заштедат, но истовремено ризикуваат да останат без апартман на добра локација, сместување блиску до плажа или објект кој ги исполнува нивните услови.
Особено во најпопуларните туристички места и во најбараните термини, доцното резервирање може да се покаже како лоша одлука.
Сепак, годинава сè повеќе гости се подготвени да го преземат тој ризик.
Така, туристите при изборот на летувањето сè почесто не тргнуваат од прашањето „каде ќе одиме“, туку прво проверуваат што е останато слободно и колку чини.
За приватните изнајмувачи ова значи дека досегашниот модел – да го објават апартманот, да постават цена и да чекаат резервации – станува сè понеизвесен. Конкуренцијата е голема, гостите можат веднаш да ги споредат понудите, а цените се менуваат зависно од тоа колку време останува до терминот.
Хрватска и понатаму има огромен туристички интерес, што го потврдуваат и околу 250.000 гости во Истра во средината на август. Но големиот број туристи повеќе не гарантира дека секој приватен апартман ќе биде исполнет.
Туристите научија да чекаат, а празниот апартман му создава притисок на сопственикот. Токму затоа, во последните денови пред патувањето, предноста во преговарањето сè почесто е на страната на гостинот.