Разликата не е подеднаква кај сите вработени. Најизразен јаз е забележан кај лицата со високо образование, како и во возрасната група од 45 до 49 години.
Што всушност значи јазот во платите?
Податокот дека жените во просек заработуваат помалку не значи дека секоја жена добива пониска плата од маж кој ја извршува идентичната работа.
Родовиот јаз во платите ја мери просечната разлика во заработувачката на вработените жени и мажи. На резултатот влијаат повеќе фактори – професиите во кои работат, позициите што ги извршуваат, бројот на работни часови, застапеноста на раководни и подобро платени позиции, како и можностите за професионален напредок.
Разлика постои и на ниво на ЕУ
Македонија не е исклучок кога станува збор за разликите во заработувачката.
Според податоците на Евростат за 2024 година, просечната бруто-часовна заработка на жените во Европската Унија била за 11,1% пониска од онаа на мажите.
На глобално ниво разликата е уште поголема. Проценките на Меѓународната организација на трудот покажуваат дека жените во светот во просек заработуваат околу 20% помалку од мажите.
Разлики и во пристапот до кредити
Економската нееднаквост во Македонија не се забележува само кај платите. Податоците што ги анализира GEA укажуваат и на значителни разлики во финансирањето на компаниите во зависност од сопственичката структура.
Во март 2025 година, компаниите во претежна сопственост на жени учествувале со 13,78% во бројот на активни кредити, но на нив отпаѓале само 7,83% од вкупната вредност на кредитите.
Разликата е уште повидлива кога ќе се спореди просечниот износ на кредитите.
Кај компаниите во претежна женска сопственост, просечниот кредит изнесувал околу 68.900 евра, додека кај компаниите во претежна сопственост на мажи просекот бил околу 135.100 евра – речиси двојно повеќе.
Платата е само еден дел од пошироката слика
Разликата во просечните примања е поврзана и со тоа во кои професии и сектори работат жените и мажите, кој почесто стигнува до раководни позиции и какви можности имаат за професионален и финансиски развој.
Меѓу факторите што можат да влијаат врз родовиот јаз во заработувачката, Меѓународната организација на трудот ги посочува професионалната сегрегација, обврските поврзани со грижата за семејството, разликите во работното време и дискриминацијата.
Податоците затоа покажуваат дека прашањето не се сведува само на споредување на две плати, туку опфаќа и пошироки разлики во пристапот до подобро платени работни места, можностите за напредување, раководните позиции и финансирањето.