Најновата пресметка на синдикалната минимална кошница покажува колку чини основното секојдневие. Во август 2026 година, на едно четиричлено домаќинство во Македонија му се потребни 68.675 денари месечно за трошоците опфатени со кошницата. Во јули сумата била 68.498 денари, што значи дека за само еден месец потребниот износ се зголемил за 177 денари.
Иако 177 денари можеби изгледаат како мала разлика, кога ваквите зголемувања се повторуваат и се натрупуваат, влијанието врз семејниот буџет станува многу посериозно. Особено ако се земат предвид секојдневните трошоци за храна, сметки, транспорт и останатите потреби.
Најголем дел од кошницата повторно отпаѓа на храната и пијалаците. Во август за оваа категорија се потребни 25.032 денари месечно, односно околу 834 денари дневно за целото домаќинство. Во таа сума треба да се покријат сите оброци, овошје, пијалаци и останатите производи што редовно се купуваат за дома.
Храната сама учествува со повеќе од една третина во вкупната вредност на кошницата. Но, покрај неа, семејствата имаат уште низа други трошоци.
За образование во август се предвидени 7.192 денари, за облека и обувки 6.511 денари, додека за станарина, вода, електрична енергија и греење се издвојуваат 6.370 денари.
Трошоците за транспорт изнесуваат 5.175 денари, за комуникации 3.677 денари, за хигиена 2.692 денари, а за здравје 1.196 денари. Во пресметката се вклучени и 4.131 денар за ресторани и хотели.
Сите овие категории заедно ја формираат минималната кошница од 68.675 денари месечно. Но за домаќинствата кои немаат сопствен дом, пресметката изгледа уште потешко.
За семејство кое изнајмува стан од 60 квадратни метри, синдикалната кошница во август достигнува 84.050 денари месечно. Тоа е сума од повеќе од 1.360 евра која би била потребна секој месец за покривање на трошоците според овој модел.
Тука веќе станува јасно зошто самото постоење на две плати во семејството не значи автоматски и финансиска сигурност.
Домаќинство со вкупни месечни приходи од 70.000 денари, по покривањето на кошницата без дополнителна кирија, би имало само 1.325 денари на располагање. Тоа значи дека еден непланиран трошок – дефект на автомобил, стоматолошка интервенција, расипан апарат или друг итен расход – лесно може да го наруши целиот месечен буџет.
Ако истото домаќинство плаќа и кирија според моделот на кошницата, тогаш 70.000 денари не се доволни. Во тој случај недостигаат 14.050 денари месечно.
Ниту приход од 80.000 денари не би бил доволен за покривање на кошницата со вклучена кирија. Би недостигале уште 4.050 денари.
Токму овие бројки покажуваат зошто многу семејства имаат чувство дека, иако приходите постепено се зголемуваат, финансискиот простор не станува поголем. Основните животни трошоци заземаат сè поголем дел од расположливите средства.
Финансиската сигурност затоа не се мери само според тоа дали дома има редовна плата. Подеднакво важно е што останува по плаќањето на основните трошоци – дали има средства за штедење, одмор, поправка на автомобил, замена на бела техника, образование на децата или едноставно за непредвидени ситуации.
Синдикалната кошница не претставува пресметка за луксузен живот. Таа е обид да се прикаже колку средства се потребни за покривање на основните трошоци на едно домаќинство.
Затоа зад бројката од 68.675 денари не стои само статистика. Таа се претвора во секојдневни одлуки за илјадници семејства – што може да се купи овој месец, што ќе мора да почека, дали ќе има пари за викенд, поправка, нови обувки или некој друг непланиран трошок.
А за оние кои плаќаат и кирија, потребниот месечен износ се искачува на 84.050 денари.
Оттука, прашањето за финансиската состојба на едно семејство можеби повеќе не треба да биде само „колкави ви се приходите?“, туку и „колку ви останува откако ќе ги платите сите трошоци за живот?“